เก็บป่าไม้ด้วยปลายพู่กัน

ความสวยงามของภูมิทัศน์ของฟอร์ด เคนนิ่ง ยามที่ แม่น้ำ อุตฤทธิ์ ช่างวาดภาพไทยผู้ผลิตสรรค์ผลงานโด่งดังในเวทีระดับสากล มองผ่านหน้าต่างชั้น 30 ของโฮเต็ลแห่งหนึ่งในประเทศประเทศสิงคโปร์

เชิญให้เขาคว้าพู่กันวาดรูปลงบนผืนผ้าใบเพื่อบันทึกเรื่องราวนั้นไว้ และก็เป็นสิ่งที่ทำให้เกิดนิทรรศการผลงานชื่อว่า Untitled Poem of Theodore Rousseau นำเสนอ ณ Tang Contemporary Art  เดอะ เพนนินซูล่า พลาซ่า ราชดำริ 

“ภายหลังผมปฏิบัติงานศิลป์ที่มีรายละเอียด มีสัญญะ การเปรียบเทียบอุปไมยล้นหลามมาสักระยะหนึ่ง ผมต้องการพักการทำงานเชิงอย่างนี้ เปลี่ยนรูปแบบการทำงานเรียบง่าย ไม่อ้อมค้อม เพียงพอพวกเรามีชุดความนึกคิดแบบงี้ งานแลนด์สเคปเพ้นท์ติ้งก็เริ่มแบบจะเรียกว่า ‘แอคสิเดนท์’(accident) ก็ได้ บังเอิญผมไปที่ประเทศสิงคโปร์ พักอยู่ในรีสอร์ทชั้นที่ 30 ผมมองดูลงมามองเห็นเขตรักษา มองเห็นสวนสาธารณะที่เป็นครึ่งหนึ่งป่าครึ่งสวน ที่เขาเรียกว่า ฟอร์ด เคนนิ่ง ในประเทศประเทศสิงคโปร์ ผมทดลองใช้โทรศัพท์เคลื่อนที่ถ่ายรูป ปรากฏว่าภาพในโทรศัพท์เคลื่อนที่ให้ภาพที่สวยสดงดงาม แต่ว่าแตกต่างจากภาพที่ตาพวกเรามองเห็น ด้วยเหตุว่าภาพถูกแต่งแล้ว ถ้าหากเป็นแบบงั้น พวกเราทดลองใช้แนวทางเริ่มแรกสำหรับการบันทึกภาพ ก็คือการเขียนรูป เลยลงไปที่ร้านขายอุปกรณ์พวกสมุดหนังสือดินสอปากกา ซื้อเครื่องไม้เครื่องมือทั้งหมดทั้งปวง ใช้ห้องในรีสอร์ทเป็นสตูดิโอนาน 1 อาทิตย์… 

ก็ทุกข์ยากลำบากเช่นกัน  กลัวเขาจะเข้ามาชำระล้าง พวกเราจำเป็นต้องเอาป้ายไปห้อยว่าอย่าเข้ามายุ่งนะ ก็เกรงว่าเขาจะได้กลิ่นสีน้ำมัน ผมสำเร็จงานปริมาณหนึ่งท่ี่พึงพอใจพอควร มีความรู้สึกว่าการกลับมาปฏิบัติงานจิตรกรรมที่เป็นการตอบโต้แบบไดเรคในสิ่งที่พวกเรามองดูสิ่งๆหนึ่ง พรีเซนเทชั่นแล้วถ่ายทอดออกมา แนวทางที่เรียบง่ายอย่างงี้เป็นแนวทางที่พวกเราไม่ทำมานานแสนตั้งแต่เรียบจบมา จนถึงพวกเราแทบจะลืมมันไปแล้วด้วย จากนั้นผมกลับกรุงเทพมหานคร แล้วกลับมาที่ประเทศสิงคโปร์ในอีกสองอาทิตย์ต่อมา โดยไปที่ ฟอร์ด เคนนิ่ง อยู่ในป่านั้นจริงๆก็ปฏิบัติงานได้อีกชุดหนึ่ง… 

แล้วกลับมาที่ประเทศไทย ทดลองเขียนแลนด์สเคปเพ้นท์ติ้งที่จ.กรุงเทพฯ บ้าง โดยเขียนภาพทิวทัศน์ทิวภาพจากสตูดิโอที่ผมอยู่ แล้วมองผ่านช่องหน้าต่าง ก็ได้งานอีกปริมาณหนึ่ง ซึ่งการทดสอบทั้งปวงก็คิดได้ว่า งานในรูปแบบนี้ น่าจะเป็นคำตอบที่ดีของลักษณะการทำงานของตนเอง”  

20181016185721974_1

ภาพแลนด์สเคปมิได้ทำให้แม่น้ำหยุดอยู่เพียงเท่านั้น เขาเดินทางถัดไปยังประเทศฝรั่งเศส ประเทศที่แหล่งกำเนิดงานศิลปะที่เต็มเปี่ยมไปด้วยเรื่องราว 

“ตอนแรกภาพจิตรกรรมทิวทัศน์วิว มักถูกวางเอาไว้ภายในระดับที่ไม่มีค่าสูงมากเท่าไรนัก จากการวัดค่าของซาทดลองในประเทศฝรั่งเศสตอนศตวรรษที่ 17 ว่า  ภาพหุ่นนิ่ง พวกดอกไม้ในแจกันมีคุณค่าในระดับเริ่ม สูงมากขึ้นมาก็จะเป็นภาพวิว ภาพเสมือนบุคคล ภาพชีวิตประจำวัน ไล่ไปจนกระทั่งระดับที่ค่อนข้างสูงที่สุด เป็นภาพเทวดาปกรณ์ หรือภาพที่เกี่ยวกับประวัติศาสตร์…  

ต่อนี้ไปพวกเรามาดูที่ภาพวิว ตอน 100-200 ปีให้หลัง ต้นสายปลายเหตุที่ภาพถูกประเมินมูลค่าไว้ต่ำ เพราะว่าเขาคิดว่า ภาพทิวภาพเป็นเพียงแต่พื้นข้างหลังของภาพเขียน ไม่สามารถที่จะพรีเซนเทชั่นอะไรด้วยตัวเองได้ เหมาะกับนักแสดงคนใหม่ที่พึ่งจะเริ่มประดิษฐ์ผลงาน หรือช่างวาดภาพหญิงผู้ถูกกำหนดให้เป็นผู้มีสถานะด้อยกว่าผู้ชาย จนถึงมีช่างวาดเขียนประเทศฝรั่งเศสกรุ๊ปหนึ่งไม่เห็นพ้องกับแนวความคิดนี้  กลับมั่นใจว่าภาพทิวภาพมีความสามารถมากพอที่จะกล่าวสิ่งต่างๆออกมาได้…

พวกเขาเลยมาดำเนินงานในป่าฟงแตนโบล (Fontainbleau) เริ่มพรีเซนเทชั่นภาพวิว ภายใต้แนวความคิดทัศนคติของตนขึ้นมา ซึ่งจากแนวทางการทำงานของคนพวกนี้ ได้รับการพัฒนาโดยกลุ่มของผู้คนรุ่นหลาน ไม่ว่าจะเป็นงานศิลปะแบบอิมเพรสชั่นนิสต์โดยแวนโก๊ะ โมเน่ต์ มาเน่ต์  โน่นอาจจะบอกได้ว่า นักแสดงกรุ๊ปอิมเพรสชั่นนิสต์เป็นหนี้บุญคุณช่างวาดภาพในสมัยเริ่ม ช่วยทำให้ผู้คนมีความเห็นว่าภาพจิตรกรรมทัศนียภาพเป็นผู้แทนของช่างวาดเขียนสำหรับเพื่อการแสดงออก อีกทั้งเรื่องแสงสว่าง บรรยากาศ วีถีชีวิตคนภายในประเทศฝรั่งเศส ทำให้สถานะของภาพวิวมีคุณค่าสูงมากขึ้น แล้วก็การที่ผมไปที่ป่าฟงแตนโบล ก็เพื่อย้อนกลับไปสู่จุดเริ่มของการบุกเบิกแนวทางการทำแลนด์สเคปเพ้นท์ติ้งในยุคสมัยใหม่ ผมมีความคิดว่า หากผมจำเป็นต้องทำแลนด์สเคปเพ้นติ้งเพื่อเรียนถึงต้นทางของมัน ก็ควรจะกลับไปที่ป่าที่นี้แล้วปฏิบัติงานศิลป์ตรงนั้น”

ด้านในหนึ่งปีที่แม่น้ำใช้เวลาอยู่ในป่าฟงแตนโบล เขาเห็นความต่างของฤดู เป็นความสวยและก็เรื่องราวที่ต้องการส่งต่อไปยังผู้คนจำนวนมาก

“ผมไปฟองเตนโบลทั้งปวงสามทริปในรอบหนึ่งปี เช่าสตูดิโออยู่ตรงนั้นแล้วออกไปวาดรูปทุกตอนเช้า ความสงบ ทำให้พวกเรามองเห็นความน่าจะเป็นไปได้ล้นหลามเกี่ยวกับการทำงานจิตรกรรมทัศนียภาพ บ่อยครั้งที่ผมเห็นภาพ เป็นภาพเดียวกับภาพลายเส้นที่มองเห็นในพิพิธภัณฑสถาน ผมยังคิดออกว่า ภาพหนึ่งทำให้ผมขนลุก ตกอกตกใจที่ได้เห็นภาพพระอาทิตย์ลับฟ้าในประเทศฝรั่งเศส มันตกฟลุ้บไปเลย ผมรู้เรื่องว่าแสงสว่างท้ายที่สุดจากการเห็นที่ตรงนั้น แสงสว่างก่อนลับเส้นขอบฟ้า มันสาดไปที่ต้นโอ๊กกรุ๊ปหนึ่ง แล้วทำให้ต้นโอ๊กกรุ๊ปนั้นเป็นสีทองคำ ในระหว่างที่แบคกราวด์เป็นสีน้ำเงินเข้ม แต่ว่ายังไม่ดำไม่มืด ภาพที่ตรงนั้นเกือบจะเป็นภาพเดียวกับ ธีโอดอร์ รุสโซ่ เขียนเอาไว้… 

สิ่งที่เสนอมาจากความเป็นจริงในธรรมชาติอย่างนั้นล่ะ ทำให้ผมรู้เรื่องหัวข้อการตอบโต้การเห็นแล้วก็ถ่ายทอดสิ่งต่างๆ ด้านในป่านั้นอปิ้งตามที่เป็นจริง ในขณะนั้นพื้นที่ป่าทรงอิทธิพลสูงต่อการควบคุมความนึกคิด รูปแบบการทำงานของพวกเรา โดยยิ่งไปกว่านั้นต้นโอ๊กมีมากมายที่คุณสมบัติเฉพาะ การขึ้นของเฟิร์น มอส รอยแตกของกาบไม้ มองต่างกันน่าดึงดูด เลยเลือกเขียนเฉพาะส่วนโคนต้น ด้วยเหตุว่ามีความรู้สึกว่ามันพอเพียงแล้วที่จะแสดงถึงต้นโอ๊กที่อยู่ในบรรยากาศป่าแต่ละฤดู แล้วเอามาเซตรวมกันในห้องแสดงงานในระดับที่ต่ำกว่าสายตา เพื่อมองใกล้เคียงกับมุมมองที่พวกเรามองเห็นต้นโอ๊กในป่านั้น กำเนิดเป็นภาพจำลองของป่าในลักษณะครึ่งหนึ่งๆ  เพ้นท์ติ้ง อินสตอลเลชั่นหรือครึ่งหนึ่งงานคอนเซปต์ช่วล ที่มีการตอบโต้ของขั้นตอนทางความนึกคิด และก็การตำหนิดตั้งอยู่ในงานจิตรกรรมด้วย… 

20181016185721264

ผมปรารถนาเชื่อมโยงประสบการณ์การมองมองเห็นในงานศิลปะร่วมยุค การรับทราบการถ่ายทอดระหว่างช่างวาดเขียนไปสู่ผู้ชม เป็นขั้นตอนการไม่ค่อยถูกเอ๋ยถึงนักในขณะนี้ บางทีอาจด้วยระบบแนวทางคิดแบบยุคใหม่ ทำให้การติดต่อสื่อสารแบบตรง เรียบง่าย มันถูกเบี่ยงเบนไป สิ่งรอบข้างในขณะนี้ทำให้การรับทราบของคนแบบมนุษย์ธรรมดาหายไป ขณะนี้คนบางบุคคลบางทีอาจไม่เคยมองเห็นต้นไม้จริงเลยก็ได้” 

 

ไหนๆ กรุงเทวดาวันอาทิตย์ เชิญ ‘แม่น้ำ’ คุยถึงงานศิลปะชิ้นปัจจุบันแล้ว ในขณะเดียวกันนี้ ยังส่งผลงาน 3 ใน 13 ชิ้นที่เคยนำเสนอในเอเซียอาคเนย์รวมทั้งในยุโรป ในชุดชื่อว่า Altapieces ปัจจุบันในเทศกาลศิลปะร่วมสมัยนานาประเทศ กรุงเทพมหานคร อาร์ต เบียนทุ่งนาเล่(Bangkok Art Biennale 2018) ภายใต้แนวคิด สุขสะพรั่ง พลังอาร์ต (Beyond Bliss) มานำเสนอ ณ Bab box One Bangkok  ถนนหนทางวิทยุอีกด้วย 

“ผลงานชื่อว่า อัลตร้าพีซ เป็นงานที่ผมตอนปี ค.ศ. 2012-2014 ตัวงานได้แก่การใช้รูปลักษณ์ของรูปภาพแบบคริสเตียนอาร์ต ผมพึงพอใจการนำเสนอจิตรกรรมลักษณะนั้น โดยนำรูปลักษณ์และก็สไตล์แบบตะวันตกมาผสมกับแนวความคิดรายละเอียดที่เป็นทิศตะวันออก ดังเช่นว่า การแปลความบุญบาปเชิงศาสนาคริสต์ ขณะที่ปรัชญาศาสนาพุทธ มั่นใจว่าบุญบาปของคนเราระบุได้ด้วยตัวเราเอง ด้วยเหตุผลดังกล่าวในช่วงเวลาที่พวกเรานำสองความนึกคิดมารวมกัน ผลที่แสดงออกมาก็เลยแสดงถึงความไม่ถูกกันลบล้างด้วยตัวของมันเอง…

20181016185507880_1

20181016185510828_1

ดังเช่น รูปอดัมแอนด์อีฟเปลือย พวกเราจะกล่าวได้เช่นไรว่าความเปลือยเป็นบาป แล้วหากความเปลือยเป็นบาปจริงๆ ขณะนี้ มนุษย์ทุกคนคงจะบาปหมด เนื่องจากว่าความโป๊เปลือยมีอยู่ในโทรศัพท์มือถือของทุกคนเพียงคลิกครั้งเดียว ความโป๊เปลือยไม่ใช่เรื่องต้องห้ามอีกต่อไปแล้ว ในความจริงของเดี๋ยวนี้ เรื่องแบบงี้มันกระตุ้นให้เกิดช่องว่าง กำเนิดปัญหากับความเช่ื่อดั้งเดิม สิ่งที่ผมใช้บอกในงานชุดนี้ ซึ่งภายใต้ธีมงานบียอนด์ บลิส ในนิทรรศการคราวนี้ของผม เป็น การให้ความเอาใจใส่เรื่องปรัชญาทางศาสนาพุทธ ว่าสุขแล้วก็ทุกข์มันก็อยู่ในใจพวกเรานี่แหละ ไม่มีเมืองนรกอยู่ด้านล่าง ไม่มีสรวงสวรรค์อยู่ด้านบน มันอยู่ในราบเดียวกันในโลกใบนี้ ที่พวกเราเข้าใจในเรื่องการหมดทุกข์อย่างแท้จริง” 

1/4 2/4

Related posts